spinnenwebben in de mist met een zonnetje von anne droogsma

Een spinnenweb is een door spinnen gemaakte constructie bestaande uit spinsel – ook wel spinrag genoemd – dat meestal dient als vangnet voor vliegende of springende prooien. Een spinnenweb heeft typische eigenschappen. De draden zijn zo dun dat ze niet worden opgemerkt door vliegende insecten. Spinnen die een spinnenweb maken vangen vooral vliegen en muggen, vliegende kevers als lieveheersbeestjes en net- en grootvleugeligen. De vorm en positie van het web hangt samen met de prooikeuze van de spin. Spinnen als de kruisspin hebben zich meer op vliegende prooien gespecialiseerd en bouwen het web aan de toppen van planten. De wespspin daarentegen jaagt op sprinkhanen en maakt een web dicht bij de bodem.

De spin produceert de draden voor het web zelf, dit materiaal wordt spinsel genoemd. Deze draad bestaat uit een mengsel van eiwitten, en de spin bepaalt afhankelijk van de functie of de draad moet kleven of niet. Spindraad komt uit de spintepels in het achterlijf van de spin. Het wordt geproduceerd door verschillende klieren en elke klier produceert een bepaald type spinsel.

Meestal zijn de draden van het spinnenweb voorzien van kleefstof. Als de prooi in het web vliegt blijft deze aan de webdraden plakken. De spin heeft zelf weinig last van de kleverige draden. De draden van het web zijn niet volledig met lijm bedekt, maar met druppels. De spin loopt als het ware tussen de lijmdruppels door. Ook zijn er in een spinnenweb loopdraden aanwezig zonder lijmdruppels; de spin gebruikt deze draden om zich in het web te verplaatsen zonder in zijn eigen web verstrikt te raken. Een bijkomend aspect van het web is zijn elektrische lading: doordat vliegende insecten door hun vleugelslag een positieve elektrische lading krijgen, wordt de kans groter dat ze in de kleefstof van het negatief of neutraal geladen web terechtkomen.[1]

Veel spinnen maken een web zonder kleefstof. Het is dan meestal een platte constructie van fijne struikeldraden die prooien doen verstrikken en de spin alert maken op een maaltijd. De kruisspin ruimt ook zijn eigen afval op. Achtergebleven delen van insecten die niet eetbaar zijn, of rondvliegend vuil wat in het web achterblijft, wordt op een vernuftige wijze verwijderd. De spin breekt een deel van zijn web af en laat het vuil vallen. Daarna herstelt hij zijn web weer voor een volgende prooi.

Een groot aantal spinnen maakt helemaal geen web, maar jaagt actief op prooien of leeft van andere spinnen die in hun eigen